Содржам множества – осврт кон филмот Одисеја (The Odyssey, 2026)

 

 

Ведран Диздаревиќ

Катедра за општа и компаративна книжевност

Филолошки факултет „Блаже Конески“

Универзитет „Св. Кирил и Методиј“, Скопје

https://orcid.org/0000-0003-2451-2265

 

       Апстракт

     

      Трудот ја анализира филмската адаптација на Хомеровата Одисеја во режија на Кристофер Нолан (2026), со посебен акцент на причините за спротивставените критички реакции предизвикани од филмот. Поаѓајќи од претпоставката дека овие несогласувања не произлегуваат само од разликите во критичките очекувања и вредносните судови, туку се поврзани и со формалните и идеолошките противречности на самото дело, трудот ги анализира епизодите со Полифем и сирените како репрезентативни примери за неговите пошироки наративни и интерпретативни проблеми. Посебно внимание ѝ се посветува на трансформацијата на Одисеј од лукав, повеќеслоен и амбивалентен раскажувач во трауматизиран воен ветеран, како и на промената на функцијата на раскажувањето: од перформативна уметност и извор на задоволство до средство за психолошка обработка на траумата и обновување на сеќавањето. Трудот го разгледува и нестабилниот однос меѓу митското и психолошкото во филмот, како и начинот на кој различни естетски и идеолошки кодови се поставуваат еден покрај друг без да се интегрираат во доследна наративна целина. Преку концептот на „култниот филм“ на Умберто Еко и поимот „интерпретативни заедници“ на Стенли Фиш, се испитува како цитатноста и фрагментарноста на филмот истовремено овозможуваат различни начини на вреднување и го усложнуваат неговото критичко прифаќање. Се заклучува дека, и покрај своите противречности, филмот има образовен и социолошки потенцијал, бидејќи повторно го актуализира Хомеровиот еп и ја отвора можноста за негово ново читање во современата култура.

Клучни зборови: Одисеја, Кристофер Нолан, филмска адаптација, интерпретативни заедници, цитатност

 

Библиографија

 

Изворни текстови и преводи:

Атвуд, М., Пенелопеја, превод од англиски јазик Владимир Јанковски, Макавеј, Скопје, 2013.

Витмен, В., Стракови трева, превод од англиски јазик Богомил Ѓузел, Конгресен сервисен центар, Скопје, 2012.

Волф, К., Касандра, превод од германски Зорица Николовска, Магор, Скопје, 2013.

Милер, М., Кирка, превод од англиски Горица Попова, Три, Скопје, 2023.

Хомер, Одисеја, од старогрчкиот оригинал превел и препеал Михаил Д. Петрушевски, прир. К. Петрушевска и В. Петрушевски, Магор, Скопје, 2015.

.

 Стручна литература:

Bourdieu, P. (1995), The Rules of Art: Genesis and Structure of the Literary Field, Stanford University Press, Stanford, California.

Dougherty, C. (2001), The Raft of Odysseus: The Ethnographic Imagination of Homer’s Odyssey, Oxford University Press, Oxford.

Eco, U. (1998), Faith in Fakes: Travels in Hyper Reality, Vintage, San Diego, New York, London.

Finley, M. I. (1979), The World of Odysseus, Second Edition, Penguin Books, London.

Fish, S. (1980), Is There a Text in This Class? The Authority of Interpretive Communities, Harvard University Press, Cambridge, Massachusetts, London, England.

Hall, E. (2008), The Return of Ulysses: A Cultural History of Homer’s Odyssey, I.B. Tauris & Co. Ltd., London and New York.

Havelok, A. H. (2003), Muza uči pisati: Razmišljanja o usmenosti i pismenosti od antike do danas, AGM, Zagreb.

Hutcheon, L. (2006). A Theory of Adaptation, Routledge, New York and London.

Stanford, W. B. (1982), The Ulysses Theme: A Study in the Adaptability of a Traditional Hero (Second Edition), The University of Michigan Press, Ann Arbor, Michigan.

 

Електронски изданија:

Brody, R. (2026), ‘Christopher Nolan’s “The Odyssey” Leaves the Gods in the Outtakes’, The New Yorker, July 23rd, достапно на: https://newyorker.substack.com/p/christopher-nolans-the-odyssey-leaves (Посетено на: 23.9.2026).

Dargis, M. (2026), ‘‘The Odyssey’ Review: Passion in Every Frame’, The New York Times, July 15th, достапно на: https://www.nytimes.com/2026/07/15/movies/the-odyssey-review.html (Посетено на: 23.9.2026).

Dunbar, M. (2026), ‘Nolan’s film could make The Odyssey the most sought-after book in the US’, August 3rd, достапно на: https://www.theguardian.com/books/2026/aug/03/the-odyssey-book-sales (Посетено на: 23.9.2026).

Nolan, C. (2026). The Odyssey: Transcript. Scraps from the Loft. July 6th. [Online]. Available from: https://scrapsfromtheloft.com/movies/odyssey-2026-transcript/.

Wilson, E. (2026), ‘An Uncomplicated Man’, The London Review of Books, August 13th, достапно на: https://www.lrb.co.uk/the-paper/v48/n14/emily-wilson/an-uncomplicated-man (Посетено на: 23.9.2026).

Žižek, S. (2026), ‘The Odyssey: Finally a Good Chamber Drama’, Žižek Goads and Prods, July 25th, достапно на: https://slavoj.substack.com/p/odyssey-finally-a-good-chamber-drama (Посетено на: 23.9.2026).

adobe acrobat pdf file 512 pdf

 

Doi:

 

How to cite: 

Диздаревиќ, Ведран

(2026), ‘Содржам множества – осврт кон филмот Одисеја (The Odyssey, 2026)’. Systasis 44, pp. 113-129. Available at: https://www.systasis.org/images/pdfs/systasis_44_5.pdf

(Accessed: 14.11.2026). 

 

Published:

14.11.2026

JSN Epic template designed by JoomlaShine.com